Jak to powstaje

Etap I

Zanim cokolwiek

Kilka miesięcy przed pierwszym nagraniem.

Pierwsze próby. Historie, które napisałem i wyrzuciłem, bo były o niczym. Historie o innych tematach, w innym języku, w innym tempie.

Puszczałem je synom i patrzyłem, co się dzieje. Większość nie przetrwała drugiego odsłuchu.

Z tego wyszła pierwsza rzecz, której nie dało się przewidzieć zza biurka: że dziesięciominutowa historia z ciszą w środku trzyma dziecko lepiej niż trzyminutowa, w której cały czas coś się dzieje.

To ustawiło wszystko, co było dalej.

Etap II

Koncepcja

Decyzja, czym to w ogóle ma być.

• Co chcę przekazać własnym dzieciom i czego nie umiem im powiedzieć wprost.
• Dlaczego akurat Marek Aureliusz, a nie wymyślona postać: bo był praktykiem, a jego zapiski są gotową listą wartości z przypisanymi ludźmi.
• Dlaczego akurat pierwsza księga: bo to lista podziękowań, a każda pozycja to osobna osoba i osobna lekcja. Dwanaście opowiadań kolekcji to dwanaście zdań z tej listy, w tej samej kolejności, w jakiej on je zapisał. Dwa pierwsze nagrania, „Tabliczka” i „Światła”, są preludium.
• Dla kogo to jest i dla kogo nie jest.
• Czego w tym nie będzie: efektów dźwiękowych, dzielenia na trzyminutowe odcinki, morału na końcu.

Etap III

Analiza i research

Zanim napisałem pierwszą scenę, musiałem wiedzieć, jak to w ogóle działa.

• Jak dzieci w wieku 4–8 lat przetwarzają narrację słuchaną i czym to się różni od czytania z książką.
• Ile realnie utrzymują uwagi i dlaczego reguła „minuta na rok życia” jest nieprawdziwa.
• Dlaczego dzieci proszą o tę samą historię dwudziesty raz i co się wtedy dzieje w ich głowie.
• Które elementy struktury opowieści są konieczne, żeby dziecko w ogóle wyłapało związek przyczynowy, i co się psuje, gdy zabraknie któregoś.
• Kiedy muzyka i efekty pomagają, a kiedy odbierają rozumienie.
• Co sprzedaje się rodzicom w tej kategorii i czego w niej nie ma.

Z tego etapu wyszły twarde reguły, których potem pilnowałem w każdym tekście, i część z nich była wbrew mojej intuicji.

Etap IV

Świat

Żeby dziesiąta ilustracja pokazywała ten sam ogród co pierwsza.

• Biblia świata: Rzym roku 127, dzielnica, dom, status rodziny, kim był dziadek, jak wyglądał dzień.
• Plan miasta z czasami przejścia między miejscami, żeby zegar w historii się zgadzał. Schody ze wzgórza mają sześćdziesiąt osiem stopni i mają tyle w każdym opowiadaniu.
• Karty lokacji z wymiarami. Ławka w ogrodzie ma sto osiemdziesiąt centymetrów i stoi pod trzecim cyprysem. Fontanna jest trzy i pół metra dalej.
• Biblioteka przedmiotów. Tabliczka woskowa ma osiemnaście na dwanaście centymetrów. Cegła dwadzieścia na dwadzieścia na cztery, bo taki był rzymski format. Woreczek z dwunastoma kamieniami waży ponad kilogram i w jednej ręce przechyla pięciolatka na bok, więc scena, w której nie daje z nim rady na schodach, jest policzalna, a nie zmyślona.
• Karty postaci z proporcjami i stałymi cechami.

Etap V

Język i architektura

Zasady, według których pisze się każdą scenę.

• Długość zdania. Jeden obraz na zdanie. Zero przysłówków opisujących emocje, bo dziecko ma poczuć, a nie usłyszeć, że bohater jest smutny.
• Refren, który wraca trzy razy i za trzecim razem się łamie.
• Siedem elementów struktury, których nie wolno pominąć.
• Dwanaście scen na historię, z mapą lokacji i wyznaczonymi miejscami ciszy.
• Budżet słów policzony na realnym nagraniu: lektor czyta około stu słów na minutę, więc jedenaście minut to tysiąc sto słów, a nie tysiąc pięćset. Trzy pierwsze teksty przepisałem od zera, kiedy to zmierzyłem.

Etap VI

Historia

Dopiero tutaj powstaje opowiadanie.

• Wybór zdania z pierwszej księgi i decyzja, jak ta sama rzecz wygląda w skali życia pięciolatka.
• Zdanie końcowe, to, które Marek zapisuje na tabliczce. Piszę je przed fabułą, bo cała historia jest maszyną do zarobienia na to jedno zdanie.
• Łuk zewnętrzny i wewnętrzny. Co bohater chce osiągnąć i co z tego zrozumie.
• Storyboard dwunastu scen: lokacja, pora dnia, plan, co się zmienia, natężenie emocji od jednego do pięciu, liczba słów.
• Tekst. Redakcja. Skracanie, zwykle o jedną trzecią.
• Osobny przebieg wyłącznie pod polszczyznę, bo dzieci powtarzają dosłownie i każda nienaturalna konstrukcja się utrwala.
• Odsłuch z dzieckiem i wyrzucanie tego, czego nie chce usłyszeć drugi raz.

Etap VII

Produkcja audio

Tekst to jeszcze nie nagranie.

• Dobór głosu. Barwa, tempo, wiek, to, czy brzmi jak ktoś, kto czyta dziecku, czy jak ktoś, kto występuje.
• Mapa natężenia emocji dla każdej sceny, przekazywana razem z tekstem.
• Notatki o pauzach: gdzie ma być cisza, jak długa i po którym zdaniu.
• Cięcie materiału, składanie scen, wyrównywanie poziomów, normalizacja.
• Cicha muzyka pod narracją, prowadzona tak, żeby nigdy nie przykrywała głosu. Jedna piosenka do każdej historii.
• Odsłuch całości, poprawki, kolejny odsłuch.

Etap VIII

Ilustracje

Cztery warstwy na jedną planszę.

• Szkic konstrukcyjny z perspektywą, wymiarami i sylwetką skalującą.
• Kreska.
• Akwarela, generowana osobno, wyłącznie jako plamy koloru bez konturów.
• Złożenie z przesunięciem o kilka pikseli, żeby farba wychodziła poza kontur i miejscami do niego nie dochodziła. To przesunięcie jest całym sekretem wrażenia ręcznej roboty.
• Kontrola spójności z biblioteką przedmiotów. Jeśli tabliczka jest o dwa centymetry za duża, wraca do poprawki.

Etap IX

Publikacja

Strona. Odtwarzacz. Aplikacja. Płatności. Analityka, żeby wiedzieć, w której minucie dzieci odpadają, bo to jest informacja redakcyjna, a nie marketingowa.